Menu van Morgen – Gezond en duurzaam eten in Nederland: nu en later – Natuur & Milieu

Menu van Morgen

Gezond en duurzaam eten in Nederland: nu en later

Wereldwijd staan we voor de uitdaging om in 2050 9 tot 10 miljard mensen gezond en duurzaam te voeden. Daarnaast levert het voedselsysteem, van productie tot consumptie en afvalverwerking, een grote bijdrage (20-30%) aan de mondiale uitstoot van broeikasgassen en het beslag op schaarse natuurlijke hulpbronnen.

Gezond & duurzaam eetpatroon
Blonk Consultants heeft voor Natuur & Milieu onderzocht hoe een gezond en duurzaam eetpatroon voor Nederland ingevuld kan worden. Het resultaat is het Menu van Morgen, dat inzicht geeft in het gewenste Nederlandse eetpatroon voor 2030. Met het Menu van Morgen vervult Natuur & Milieu een voortrekkersrol in de wereld en wil hiermee Nederland gidsland maken op het gebied van voedsel.

Menu van Morgen: een gevarieerd menu
Binnen het Menu van Morgen in 2030 is het nog steeds mogelijkheid om gevarieerd te eten. Met het Menu van Morgen 2030 wordt dierenwelzijn beter gerespecteerd en blijven Nederlanders binnen hun deel van de mondiale gebruiksruimte waar ze op basis van Fair Share gebruik van kunnen maken. Als we kijken naar de verschillende productgroepen kent het Menu van Morgen een aantal stijgers en dalers. Daarnaast blijft een aantal productgroepen, zoals eieren, ongeveer gelijk.

Stijgers & Dalers in het Menu van Morgen

Stijgers: voordelen voor klimaat en gezondheid
Groenten, peulvruchten, noten & zaden, vis en sojaproducten & vegetarische producten zijn productgroepen die ten opzichte van 2010 toenemen in het Menu van Morgen 2030. Bij de productgroep vis wordt de stijging alleen met duurzaam gevangen vissoorten ingevuld.

Dalers: hoge klimaatbelasting, verzadigd vet en toegevoegd zout
Tegenover bovenstaande stijgingen staat een daling van vlees, kaas, dranken en melk & melkproducten. Dit zijn alle productgroepen die een aanzienlijke bijdrage leveren aan de totale broeikasgasuitstoot van het huidige eetpatroon.

Verschuivingen binnen productgroepen

Ook binnen productgroepen treden verschuivingen op. Zo stijgt binnen de groep dranken de hoeveelheid kraanwater, terwijl wijn, (light) frisdranken en appelsap dalen. Meest opvallend zijn de verschuivingen bij de groenten. Hier nemen groenten van de volle grond (o.a. sommige koolsoorten, wortel, prei, ui, bieten) toe, terwijl groenten uit de kas (o.a. tomaat, paprika, courgette en komkommer) en groenten van verder weg (o.a. sperziebonen) afnemen. Dit heeft ermee te maken dat de laatste groepen veel meer fossiele energie voor de teelt (aardgas) en transport (diesel, kerosine) vergen en daarmee een hogere broeikasgasuitstoot hebben.

Uitgangspunten en achtergrond

Binnen het onderzoek zijn een aantal uitgangspunten gehanteerd.
  • Fair Share: Iedere wereldburger heeft evenveel recht op een deel van de mondiale ‘gebruiksruimte’, gerelateerd aan broeikasgasuitstoot en landgebruik.
  • Voedsel Consumptiepeiling: Vertrekpuntpunt is het huidige gemiddelde eetpatroon in Nederland, gemeten in de meest recente Voedsel Consumptiepeiling (2007-2010).
  • Milieu-impact: Impact van eetpatroon op het milieu is berekend door per eenheid product de milieudruk over de gehele levenscyclus te bepalen en vervolgens te vermenigvuldigen met de hoeveelheden waarin de producten geconsumeerd worden.
  • Temperatuurstijging: We moeten de emissies van broeikasgassen beperken tot een niveau waarbij de stijging van de temperatuur op aarde beneden de 2°C blijft.
  • Areaal landgebruik: Het totaal areaal landgebruik voor voedsel mag niet stijgen ten opzichte van vandaag de dag, zodat er geen extra natuur hoeft te worden ontgonnen voor ons voedsel.
  • Duurzame visserij: De consumptie van vis van de Nederlandse bevolking moet van duurzame visserij komen.
  • Dierenwelzijn: Dierlijke producten moeten worden geproduceerd in dierhouderijsystemen waarbij substantieel meer rekening wordt gehouden met dierenwelzijn.
  • Gezondheid: Het eetpatroon moet gezond zijn en passen binnen de nutritionele randvoorwaarden zoals die door de Gezondheidsraad zijn geformuleerd.
  • Productiviteitsverbetering & voedselverspilling: Er wordt rekening gehouden met toekomstige ontwikkelingen in productiviteitsverbetering en afname van voedselverspilling.

Optimeal®: Balans tussen voedingswaarde en milieu-impact

Met behulp van optimalisatieprogramma Optimeal® is een Menu van Morgen voor Nederland in 2030 ontwikkeld. Hierbij is naar eetpatronen gezocht die met zo min mogelijk wijzigingen voldoen aan alle voedingsnormen en tegelijkertijd binnen de berekende milieugebruiksruimte blijven. Optimeal® beoordeelt de balans tussen voedingswaarde en milieu-impact. Producten met een relatief gunstige balans stijgen, terwijl producten met een relatief ongunstige balans dalen. Om de voedingswaarde van het menu binnen de voedingskundige normen te houden nemen bepaalde producten in het nieuwe eetpatroon af en andere producten nemen toe.

Doorkijk naar 2050: gezonde en duurzame voeding

In de doorkijk naar 2050 neemt de gebruiksruimte voor Nederlanders verder af door de stijgende wereldbevolking en strengere klimaateisen. Dit heeft tot gevolg dat bovengenoemde verschuivingen nog sterker doorzetten: vrijwel geen vlees, minder kaas en andere zuivel, en minder alcoholische en niet-alcoholische dranken afgezien van kraanwater.
 
 

Meer informatie over het Menu van Morgen?